Con người có đồng hồ sinh học mà khi dùng nhân sâm tuỳ từng thời gian khác nhau sẽ có những tác động khác nhau tới sức khoẻ. Rất nhiều người hỏi chúng tôi nên Nên uống sâm vào lúc nào trong ngày? Uống sâm vào thời điểm nào tốt nhất? Bài viết này chúng tôi sẽ phân tích một cách khoa học nhất để các bạn có thể uống sâm hấp thụ tối đa dược liệu mà không ảnh hưởng xấu tới sức khoẻ.
Thành phần dược liệu trong nhân sâm
Nhân sâm (Panax ginseng) là một loại dược liệu quý trong y học cổ truyền và hiện đại, nổi tiếng với khả năng tăng cường sức khỏe, chống lão hóa, cải thiện trí nhớ và tăng sức đề kháng. Tác dụng của nhân sâm đến từ các thành phần hoạt chất sinh học chính, bao gồm:
- Ginsenosides (saponin đặc trưng của nhân sâm): Có hơn 30 loại ginsenosides đã được xác định, trong đó Rg1, Rb1, Rg3 là những loại phổ biến nhất. Chúng có tác dụng điều hòa miễn dịch, chống viêm, chống oxy hóa, kích thích thần kinh trung ương hoặc ức chế tùy loại.
- Polysaccharides: Tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa.
- Peptides: Tác động đến chuyển hóa năng lượng.
- Vitamin nhóm B, khoáng chất (Zn, Fe, Mn): Hỗ trợ chức năng thần kinh, tuần hoàn và chuyển hóa.
Tuy nhiên, hiệu quả của nhân sâm không chỉ phụ thuộc vào thành phần mà còn phụ thuộc vào thời điểm sử dụng, vì cơ thể con người hoạt động theo một nhịp sinh học 24 giờ (circadian rhythm) ảnh hưởng đến hấp thu, chuyển hóa và phản ứng với các hoạt chất.
Ảnh hưởng của nhân sâm theo thời gian uống
Thời gian 6:00 – 8:00
6h–8h sáng là giai đoạn thức giấc và kích hoạt hệ thần kinh. Theo sinh lý con người, Cortisol (hormone căng thẳng) đạt đỉnh vào khoảng 7h sáng, giúp cơ thể tỉnh táo. Hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh, tim đập nhanh hơn, huyết áp tăng.
Tác động của nhân sâm:
- Ginsenoside Rg1 có tác dụng kích thích thần kinh trung ương, nếu dùng vào thời điểm này sẽ tăng cường sự tỉnh táo, cải thiện khả năng tập trung và phản xạ.
- Polysaccharides hỗ trợ tiêu hóa, giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng tốt hơn khi dùng sau ăn sáng.
Khuyến nghị: Uống nhân sâm sau ăn sáng là thời điểm lý tưởng để tận dụng tác dụng kích thích nhẹ, tăng năng lượng cho ngày mới.
Cảnh báo: Không nên uống khi bụng đói nếu bạn có vấn đề về dạ dày, vì ginsenosides có thể gây kích ứng nhẹ.
Thời gian 9:00 – 11:00
9h–11h sáng là giai đoạn hoạt động cao về trí tuệ. Theo sinh lý con người thì não bộ hoạt động mạnh, khả năng ghi nhớ và xử lý thông tin đạt đỉnh.
Tác động của nhân sâm:
- Ginsenoside Rb1 có tác dụng bảo vệ tế bào thần kinh, cải thiện trí nhớ và khả năng học tập.
- Peptides trong nhân sâm hỗ trợ chuyển hóa glucose, giúp duy trì năng lượng ổn định.
Khuyến nghị: Nếu bạn cần tập trung cao độ (học tập, làm việc trí óc), uống nhân sâm vào khoảng 9h30–10h là hợp lý.
Cảnh báo: Với người dễ bị kích thích thần kinh, nên dùng liều thấp để tránh cảm giác bồn chồn.
Thời gian 12:00 – 13:00
12h–13h trưa là giai đoạn tiêu hóa và nghỉ ngơi. Theo sinh lý con người thì hệ tiêu hóa hoạt động mạnh, cơ thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi nhẹ sau ăn.
Tác động của nhân sâm:
- Polysaccharides hỗ trợ tiêu hóa, có thể giúp giảm đầy bụng, tăng hấp thu dinh dưỡng.
- Ginsenosides có thể kích thích nhẹ, nhưng không nên dùng liều cao vì dễ gây mất cân bằng giữa nghỉ ngơi và kích thích.
Khuyến nghị: Nếu dùng nhân sâm vào buổi trưa, nên dùng dạng trà sâm loãng hoặc kẹo sâm, tránh dạng cao đặc hoặc viên nén liều cao.
Cảnh báo: Không nên dùng nhân sâm ngay sau bữa ăn lớn, vì có thể gây khó tiêu.
Thời gian 14:00 – 16:00
14h–16h chiều là giai đoạn giảm năng lượng, dễ mệt mỏi. Theo sinh lý con người thì nhiệt độ cơ thể giảm nhẹ, não bộ hoạt động chậm lại, dễ buồn ngủ.
Tác động của nhân sâm:
- Ginsenoside Rg3 có tác dụng chống mệt mỏi, tăng sức bền.
- Vitamin nhóm B trong nhân sâm giúp duy trì năng lượng tế bào.
Khuyến nghị: Đây là thời điểm phù hợp để dùng nhân sâm nếu bạn cần tỉnh táo cho công việc buổi chiều.
Cảnh báo: Không nên dùng quá muộn (sau 17h), vì có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.
Thời gian 17:00 – 19:00
17h–19h tối là giai đoạn chuẩn bị nghỉ ngơi. Theo sinh lý con người thì Melatonin bắt đầu tiết ra, cơ thể chuyển sang trạng thái thư giãn.
Tác động của nhân sâm:
- Một số ginsenosides có thể gây kích thích nhẹ, làm gián đoạn quá trình thư giãn tự nhiên.
- Tuy nhiên, với người bị stress, dùng liều thấp có thể giúp cân bằng hệ thần kinh.
Khuyến nghị: Nếu dùng nhân sâm vào buổi tối, nên chọn loại hồng sâm nhẹ, dùng trước 19h và liều thấp.
Cảnh báo: Tuyệt đối không dùng nhân sâm sau 19h nếu bạn có vấn đề về giấc ngủ.
Thời gian 20:00 – 23:00
20h–23h đêm thuộc giai đoạn phục hồi và ngủ sâu. Lúc này sinh lý con người có Melatonin tăng cao, cơ thể cần yên tĩnh để phục hồi tế bào.
Tác động của nhân sâm:
- Ginsenosides có thể gây kích thích thần kinh, làm giảm chất lượng giấc ngủ.
- Một số người có thể bị tim đập nhanh, khó ngủ nếu dùng nhân sâm muộn.
Khuyến nghị: Không nên dùng nhân sâm vào ban đêm, trừ khi có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ.
Cảnh báo: Dùng nhân sâm vào thời điểm này có thể gây rối loạn giấc ngủ, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người bị mất ngủ mãn tính.
Nên uống sâm vào lúc nào trong ngày?
Với sự phân tích thành phần nhân sâm ảnh hưởng tới sinh lý con người theo thời gian trong ngày phía trên. Để tóm gọn hơn chúng tôi sẽ tổng hợp lại thành bảng sau. Để khi bạn nhìn vào bạn biết khi nào thì nên uống sâm vào lúc nào trong ngày.
| Thời điểm | Tác động tích cực | Tác động tiêu cực |
|---|---|---|
| Sáng sớm | Tăng tỉnh táo, cải thiện trí nhớ | Kích ứng dạ dày nếu dùng khi đói |
| Giữa sáng | Tăng hiệu suất trí tuệ, ổn định năng lượng | Có thể gây bồn chồn nếu dùng liều cao |
| Buổi trưa | Hỗ trợ tiêu hóa, giảm mệt mỏi nhẹ | Gây đầy bụng nếu dùng sau ăn |
| Buổi chiều | Chống mệt mỏi, tăng sức bền | Gây mất ngủ nếu dùng quá muộn |
| Buổi tối | Giảm stress nhẹ nếu dùng đúng loại | Rối loạn giấc ngủ, tim đập nhanh |
| Ban đêm | Không nên dùng | Gây mất ngủ, ảnh hưởng nhịp sinh học |
Nhìn bảng phía trên bạn cũng biết được uống sâm lúc nào tốt nhất đúng không? Thời điểm uống sâm tốt nhất là sau khi ăn sáng và sau khi ăn tối 30 phút (trước 19:00). Nếu dùng sau bữa ăn trưa thì nên trước 12h để thay thế dùng buổi tối cũng là phương án tốt.
Câu hỏi liên quan
Có nên uống sâm lúc đói?
Uống sâm lúc đói không được khuyến khích, đặc biệt với những người có cơ địa nhạy cảm hoặc mắc bệnh về tiêu hóa. Dưới đây là một số lý do và lưu ý quan trọng:
- Tác động mạnh đến dạ dày: Nhân sâm có tính kích thích nhẹ, có thể gây cảm giác cồn cào, buồn nôn hoặc đau bụng nếu uống khi chưa ăn gì.
- Dễ gây hạ đường huyết: Với người có đường huyết thấp, uống sâm lúc đói có thể làm giảm đường huyết đột ngột, gây chóng mặt hoặc mệt mỏi.
- Tăng nguy cơ mất ngủ: Nhân sâm có thể làm tăng sự tỉnh táo, nếu uống vào buổi sáng lúc đói, có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.
Uống sâm trước hay sau ăn?
Uống sâm sau khi ăn khoảng 30 phút là thời điểm lý tưởng nhất để cơ thể hấp thụ tốt mà không gây kích ứng dạ dày.
Có nên uống sâm vào ban đêm?
Chắc chắn là không nên uống sâm vào ban đêm bởi như phân tích phía trên của chúng tôi đưa ra. Uống sâm vào ban đêm sẽ gây mất ngủ, tim đập nhanh, tăng huyết áp, ảnh hưởng nhiều tới cơ thể. Nếu ai đó hỏi bạn không nên uống sâm khi nào thì hãy trả lời đó là không nên uống sâm vào ban đêm nhé!
Trên đây là toàn bộ chia sẻ của chúng tôi, chắc giờ bạn đã biết nên uống sâm vào lúc nào trong ngày rồi đúng không? Bạn hãy nhớ thời điểm uống sâm tốt nhất là sau khi ăn sáng và tối (trước 19:00) 30 phút nhé! Đừng quên không nên uống sâm vào ban đêm sau 20:00 kẻo khó ngủ và nhiều hệ luỵ khác không tốt cho sức khoẻ nè.
